Met de groeiende fittrend, stijgt het aantal sportblessures. Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport onderneemt actie.

Gescheurde kniebanden, verzwikte enkels en overbelaste spieren. Sporten gaat ook weleens mis. Vaak zelfs, want de afgelopen jaren is het aantal sportblessures harder gestegen dan de beweegdeelname. De top drie sporten die de meeste blessures opleveren zijn voetbal, hardlopen en fitness. In 2014 liepen sportende Nederlanders in totaal 4,7 miljoen kwetsuren op, 200.000 meer dan in 2013. Bij zo’n vier op de tien van die sportblessures was een medische behandeling noodzakelijk. Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vond dat een reden om in te grijpen. Ze startte in 2015 een meerjarig onderzoeksprogramma sportblessurepreventie. De minister hoopt hiermee in 2020 het aantal nieuwe sportblessures te hebben teruggedrongen.

Online Preventie
Het programma loopt nu twee jaar en er zijn inmiddels zeven onderzoeksprojecten gestart. Een van die projecten is de ‘INSPIRE-studie’, gericht op het voorkomen van hardloopverwondingen, gefinancierd door gezondheidsonderzoekorganisatie ZonMw. Dr. Marienke van Middelkoop van het Erasmus MC is projectleider van het onderzoek: “Hardloopblessures komen zeer veel voor. We volgen minimaal drie maanden lang lopers die meedoen aan hardloopevenementen van Like2Run, zoals de Rotterdam Marathon. Het ene deel krijgt hardloopadvies via ons online preventie programma, het andere deel krijgt die voorlichting niet. Zij lopen volgens hun gebruikelijke voorbereiding.” De hardlopers laten uiteindelijk zien of het onderzoeksprogramma voldoet aan Schippers’ opdracht. “We registreren de verwondingen van de twee groepen en kijken zo of dit een programmamethode is die effect heeft op het terugdringen van blessures.”

 

Overbelasting
Maar wat is een blessure eigenlijk en hoe merk je dat je er een hebt? Prof. dr. Frank J.G. Backx, hoogleraar klinische sportgeneeskunde en sportarts bij het UMC Utrecht weet er veel van. Backx: “Als je een intensieve inspanning hebt verricht dan kan daarna een pijnlijke spierspanning ontstaan. Die spierpijn moet echter wel verdwijnen na twee, drie, maximaal vijf dagen. Pijn, stijfheid of een zwelling die niet weggaat, kan een eerste symptoom zijn van een overbelastingsblessure.”

Grenzen opzoeken
De sportarts is niet verrast door de stijging van het aantal blessures. “Daar zijn meerdere oorzaken voor. Een reden is dat gedreven mensen te veel vragen van hun lichaam in te korte tijd. We noemen dat ‘too much, too soon’. Iemand wil plots over twee maanden een halve of hele marathon lopen, dat is zeer onverstandig. Als je onvoorbereid bent, lukt je dat gewoon niet zonder kleerscheuren. Je hebt er minstens een jaartje goede voorbereiding voor nodig.” Is meedoen aan een evenement als Mud Masters dan wel een goed idee volgens de sportarts? “Mensen zijn in deze tijd meer op zoek naar avontuur en extreme uitdaging. Ze zoeken hun grenzen op. Dat kan een kick geven, maar het gaat vaak ook gepaard met blessures.”

Sport verstandig
Backx legt uit hoe je dan wel verstandig sport: “Bouw het rustig en gedoseerd op want je lichaam moet zich leren aanpassen. Merk je dat je te veel van je lichaam vraagt? Pas je belasting aan door minder omvangrijk te gaan trainen. De verhouding tussen inspanning en herstel is de sleutel om niet geblesseerd te raken. Veel mensen denken dat elke dag keihard trainen zorgt voor het snelste resultaat, maar dit geldt voor een topatleet, niet voor een doorsnee sporter. Je maakt hiermee juist meer stuk.” Drie keer per week trainen met daartussenin rustdagen is volgens de hoogleraar echt voldoende als het om trainingsprikkels gaat. Daaromheen kun je volgens hem wel relatieve rust inlassen. De sportarts doelt daarmee op het volgen van de aanbevolen norm van minimaal dertig minuten per dag gezond bewegen, zoals fietsen en wandelen op een laag pitje. Op deze manier traint en herstelt je lichaam volgens Backx optimaal. De dagen dat je wel intensief sport is een goede voorbereiding nodig. De sportarts voegt daar nog iets belangrijks aan toe. “Bepaal vooraf je doel en pak het zorgvuldig aan om dit doel te bereiken. Een preventief sportmedisch onderzoek kan bijvoorbeeld uitwijzen of het verstandig is om tape of een brace te dragen. En zorg altijd voor goed materiaal: een degelijke sportfiets, loopschoenen op maat en een goede trainer in de gym. Die beschermende maatregelen zijn belangrijk om je zwakke plekken te ondersteunen en letsel te voorkomen.”